Antonin Vlk

Ralbicy-Mělnik

Wo tutych, dźensa hišće za mnohich "stawizniskich podawkach", zawěsće wjac zhoniš w Ralbičan gmejnskej chronice abo w někotrych publikacijach, kotrež gmejna Ralbicy-Róžant za wobydlerjow wudawa. Wyše toho je we wsy nadosć ludźi žiwych, kotřiž tutón čas hišće w pomjatku maja a móžeja wo nim wjele powědać. A to je to najlěpše žórło.

Wo přihotach wutwara tuteje noweje šule, tehdy tak mjenowaneho "šulskeho kombinata", zhonich lěto do toho we winowcu 1972. Delegacija našeje zakładneje šule w Mělniku po přećelskim zrěčenju tehdom Serbsku polytechnisku wyšu šulu w Róžeńće wopyta. Nawoda Róžeńčan šule a župan župy "Michał Hórnik", Jurij Wowčer, je nas zeznajomnił z planami za natwar nowych, lěpje wuhotowanych šulow, kotrež budźeja wotpowědować runočasnym potrjebam na wučbu.

Tajke běchu za wšu Saksku jenož tři planowane. To pak tež rěkaše kónc za małe wjesne šule, kaž na přikład tež w Róžeńće. Při tutej bjesadźe we wučerskej stwě  bě tež prěni raz słyšeć mjeno Ralbicy, kaž nowe sydło šule. Z erta přitomnych kolegow zaklinčachu tež někotre wobmyslenja. Likwidacija tutych małych wjesnych šulow móhła tež na kóšty serbskeje wučby być a podobnje. Při tym nichtó njeje přel, zo Róžeńčan šula hižo zdawna technisce, z njedostatkom ruma a wuhotowanja idealna za wučbu njeje. 

Sćěhowacy dźeń smy Ralbicy wopytali. Jurij Wowčer je nas zeznajomnił z Ralbičan wjesnjanostu, Jurjom Frenclom. Hromadźe smy sej twarnišćo noweje šule, łuku a polo na kromje wsy při pólnym puću do Trupina wobhladali. Z prawdu prajene, skutkowaše na nas kaž tajki idyliski blečk za molowanje - pastwišćo z konjemi a zrěbjecami, w susodstwje rynki rěpy a běrnow - wšo to do lěsa w pozadku zaramikowane.

Słowa šulskeho nawody knjeza Wowčerja, zo so na tutym městnje započnje w šulskim lěće 1974-75 wučba w nowej šuli, nam jara prawdźenje podobnje klinčachu. Při tutych sadach wijachu naši delegaća z hłowu a njechachu wěrić wuprajenemu terminej započatka wučby. 

Mějachmy nazhonjenja z našeho města, hdźež je so kusk wjetša šula hižo pjeć lět twariła. Po tym stej nam knjez Wowčer a knjez Frencl rozkłałoj, što, hdźe a kak maja hižo zawěsćene a z tym naše dwěle wotstronichu. Knjez Frencl je nam wobkrućił, zo gmejna plan wutwara ze wšěmi mocami podpěra a chce so wobdźělić na wutwarje z tym, zo za šulerjow a wězo  tež za městnych hrajerjow kopańcy a druhich sportowcow nowy stadion zawěsći.

W nalětniku 1975 bu w Ralbičan nowej šuli podpisa nowe přećelske zrěčenje mjez šulomaj w Mělniku a Ralbicach a přećelske poćahi po nim so hač do dźensnišeho časa haja. To rěka 30 lět. Kelko čěskich dźěći  a staršich je zeznało za tutón čas Łužicy a kelko serbskich dźěći nětko wě, zo móžeja w čěskej serbsce rěčeć a so bjez pomocy němčiny abo jendźelšćiny dorozumja. Myslu, zo móžemy hižo po tysacach ličić.

Po towaršnostnych změnach w lěće 1989 w našimaj krajomaj nastachu tež změny w poćahach mjez našimaj šulomaj. Bych prajił, zo bě to čas wěsteho "přetorhnjenja". Přez wuměnu ludźi w šulach a wosebje na stólcach nawodow šule bu zrazom wšo zabyte. Zhubichu so někotre wosobinske poćahi. Euforija za wšo zapadne njeje našimaj přećelskimaj poćahomaj tyła a je k rakecam wjedła. Tuta njetrjebawša a škódna šmjatańca w lěće 1991 so někak změrowa. Wot toho časa započina intenziwniša wuměna šulerjow mjez 5. lětnikomaj a traje tak, kaž ju hač do nětka znajemy. Prócujemy so hromadźe na Serbskej srjedźnej šuli w Ralbiach a Zakładnej šuli w Mělniku wšo činić za wobstaće tutych poćahow na dobro našeje młodźiny a našeju bratrowskeju ludow. Mamoj zhromadnu winowatosć a ta rěka wotedać młodej generacij znajomnosć maćerneje rěče a hordosć na swój narod. A to je tež wulki nadawk Serbskeje srjedźneje šule w Ralbicach.